ABD ile İran arasında son dönemde tırmanan gerilimin ardından diplomatik temasların hız kazandığı öne sürüldü. İddialara göre Washington yönetimi, çatışmaları durdurmak amacıyla 1 aylık ateşkesi de içeren kapsamlı bir yol haritası hazırladı. Ancak söz konusu plan henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmadı.
ABD’nin hazırladığı ileri sürülen 15 maddelik taslakta, ilk aşamada bir aylık ateşkes ilan edilmesi ve bu sürecin kalıcı bir anlaşmaya zemin hazırlaması hedefleniyor. Planın, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından şekillendirildiği iddia ediliyor.
Taslak metinde en dikkat çeken başlık İran’ın nükleer programı oldu. ABD tarafı, İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmasını ve gelecekte nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin taahhüt vermesini talep ediyor. Bu kapsamda uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen yasaklanması, mevcut zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devredilmesi ve Natanz, İsfahan ile Fordow’daki tesislerin devre dışı bırakılması öneriliyor.
Ayrıca taslakta, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na sınırsız denetim yetkisi verilmesi, İran’ın bölgedeki vekil güçlere verdiği desteği kesmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması gibi maddeler de yer alıyor. ABD’nin, bu şartların kabul edilmesi halinde İran’a yönelik tüm yaptırımları kaldırmayı teklif ettiği öne sürülüyor. Bunun yanı sıra Buşehr’de sivil nükleer faaliyetlere destek verilmesi ve taraflar arasında yeni güvenlik mutabakatları oluşturulması da planın parçaları arasında bulunuyor.
Tahran yönetimi ise söz konusu teklife karşılık 7 maddelik bir karşı plan sundu. İran’ın taleplerinde ABD’nin bölgedeki askeri varlığı öne çıkan başlık oldu. Buna göre İran, Körfez’deki ABD üslerinin kapatılmasını, savaşın yol açtığı zararların tazmin edilmesini ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için uluslararası bir ücretlendirme sistemi kurulmasını talep etti.
İran ayrıca savaşın yeniden başlamayacağına dair garanti verilmesini, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarının durdurulmasını ve tüm yaptırımların kaldırılmasını istedi. Tahran yönetimi, balistik füze programına herhangi bir sınırlama getirilmesini ise kesin olarak reddetti.
Tarafların teklifleri, özellikle nükleer faaliyetler ve askeri dengeler konusunda derin görüş ayrılıkları içeriyor. Diplomatik sürecin nasıl sonuçlanacağı ve olası bir ateşkesin hayata geçip geçmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
