Yere çöp atanlar dikkat: 2026 cezaları katlandı
Çevre kirliliğiyle mücadele kapsamında uygulanacak 2026 yılı tarifeleri netleşti. Geri kazanım katılım payı tutarları yeniden değerleme oranında güncellendi.
Market alışverişlerinde kullanılan plastik poşetlerden araç lastiklerine, pillerden bitkisel yağlara kadar birçok ürün için ödenecek rakamlar zamlandı.
Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği, 1 Ocak 2026'dan itibaren yürürlüğe girecek. Vatandaşlar, çöplerini yere atmak yerine geri kazanım kutularına atmazsa ciddi para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın hazırladığı yeni tarifeye göre; geri kazanım katılım payı tutarları yüzde 58,46 oranında arttı.
Bu artış, ambalaj atıklarının çevreye bırakılması durumunda uygulanacak idarî para cezalarını da doğrudan etkileyecek.
Örneğin, 1 Ocak 2026'dan sonra yere plastik şişe atan bir kişiye 427 lira ceza kesilecek. Bu rakam, 2025 yılında 269 lira olarak uygulanıyordu.
Benzer şekilde poşet atıkları için ödenecek tutar 213 liraya, metal ambalajlar için 640 liraya çıktı.
Değişiklik, sadece bireyleri değil üreticileri ve satıcıları da kapsıyor. Piyasaya süren firmalar, geri kazanım hedeflerini tutturamazsa ton başına binlerce lira ödemek zorunda kalacak.
Plastik poşetlerde geri kazanım katılım payı 0,35 liradan 0,55 liraya yükseldi. Tüketici, marketten aldığı her poşet için 25 kuruş daha fazla ödeyecek.
Araç lastiklerinde ise değişim sırasında alınan çevre katılım payı 20 liradan 32 liraya çıktı. Lastik bayileri, bu bedeli doğrudan araç sahibine yansıtacak.
Atık yağların denetimsiz şekilde kanalizasyona dökülmesi durumunda idarî para cezası 1.850 liraya kadar çıkabilecek.
Pil üreticileri için ton başına ödenmesi gereken katılım payı 2.400 liradan 3.800 liraya yükseldi. Bu artış, pillerin geri toplanmasını teşvik etmeyi amaçlıyor.
Yönetmelik, belediyelerin de sorumluluklarını artırıyor. Geri kazanım hedeflerini tutturamayan belediyeler, nüfuslarına göre 500 bin ila 5 milyon lira arasında ceza ödeyecek.
Çevre Bakanlığı yetkilileri, değişikliğin amacının atık oluşumunu azaltmak ve kaynakları verimli kullanmak olduğunu belirtiyor.
Yetkililer, "Vatandaşlarımız atıklarını kaynağında ayırır ve geri kazanım kutularına atarsa ceza değil teşvik alacak" dedi.
Yeni tarife, 1 Ocak 2026'dan itibaren 12 ay boyunca geçerli olacak. Ardından yeniden değerleme oranına göre güncellenecek.
Çevre Mühendisleri Odası, artışın çevre bilincini artıracağını ancak denetimlerin sıkılaştırılması gerektiğini vurguladı.
Odadan yapılan açıklamada, "Vatandaş ceza yememek için atığını kutuya atmak zorunda kalacak. Bu da geri dönüşüm oranlarını yükseltecek" denildi.
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde belediyeler, yeni cezaların uygulanması için mobil ekipler oluşturmaya başladı.
Ekipler, özellikle piknik alanları, sahil şeritleri ve toplu taşıma duraklarında yoğunlaşacak. Cezai işlemler, Çevre Kanunu'na göre yürütülecek.
Vatandaşlar, cezayı 30 gün içinde öderse yüzde 25 indirimden yararlanacak. İtiraz süreci ise 7 gün içinde çevre il müdürlüklerine yapılacak.
2026 yılında çevre cezaları toplamda 1,2 milyar lira gelir hedefleniyor. Bu gelir, yine çevre projelerinde kullanılacak.
