Anayasa Mahkemesi (AYM), boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiği belirlenen kişilerin dul, yetim ve ölüm aylıklarının kesilmesini öngören düzenlemeyi Anayasa'ya uygun buldu. Resmi Gazete'de yayımlanan kararla birlikte, söz konusu uygulamanın hukuki dayanağı korunurken, daha önce yapılan ödemelerin geri alınmasının da önü açık kaldı.
Karar, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi'nin, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle yaptığı başvuru üzerine verildi.
Yerel mahkeme "özel hayata müdahale" itirazında bulundu
Başvuruda bulunan mahkeme, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) yeterli araştırma yapmadan işlem tesis edebildiğini, eksik incelemelerin ise yargı tarafından tamamlanmak zorunda kaldığını belirtti.
Mahkeme ayrıca, kişilerin fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığının araştırılmasının özel hayatın gizliliği hakkına müdahale niteliği taşıyabileceğini savunarak düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürdü.
AYM: Düzenleme kamu yararına hizmet ediyor
Anayasa Mahkemesi ise itirazları yerinde görmedi. Kararda, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmasının meşru amaçlar olduğu vurgulandı.
Yüksek Mahkeme, dul ve yetim aylıklarının temel amacının eşini kaybeden veya desteğinden yoksun kalan kişilerin korunması olduğunu belirterek, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam eden kişilerin bu desteği fiilen almaya devam ettiği değerlendirmesinde bulundu.
Geriye dönük ödemeler de istenebilecek
Kararda, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin yalnızca aylıklarının kesilmeyeceği, daha önce yapılan ödemelerin de yasal hükümler çerçevesinde geri alınabileceği ifade edildi.
Mahkeme, bu uygulamanın kanunda açık şekilde düzenlendiğini belirterek mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin hukuki dayanağa sahip olduğu sonucuna ulaştı.
Zorunlu birlikte yaşam durumları yeniden tartışma konusu olabilir
Kararın ardından, ekonomik yetersizlik, barınma sorunu, çocukların bakımı veya sağlık gibi zorunlu nedenlerle boşandığı eşiyle aynı konutta yaşamak zorunda kalan kişilerin durumu yeniden gündeme geldi.
AYM'nin iptal talebini reddetmesiyle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un ilgili hükmü yürürlükte kalmaya devam edecek. Buna göre, SGK tarafından boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin dul, yetim ve ölüm aylıkları kesilebilecek, gerekli görülmesi halinde geçmişte yapılan ödemeler de geri talep edilebilecek.
