Türkiye gazetesi yazarı İsa Karakaş, emeklilik sisteminde kapsamlı bir değişim sürecine girildiğini öne sürdü. Karakaş, hükümetin uzun süredir uyguladığı Hazine destekli maaş tamamlama sistemine son verdiğini ve yeni dönemde “maaş odaklı” değil, “gelir ve ihtiyaç odaklı” bir modelin hayata geçirilmesinin planlandığını aktardı.
Henüz resmi bir taslak ya da rapor kamuoyuna sunulmuş değil. Ancak üzerinde çalışıldığı belirtilen 5 aşamalı modelin, sosyal yardımlarda dağınık yapıyı ortadan kaldırmayı ve destekleri daha hedefli hale getirmeyi amaçladığı ifade ediliyor.
Karakaş’a göre mevcut sistemde, prim gün sayısı ve bildirilen kazanç düzeyi dikkate alınmadan yapılan destekler, “çok çalışanın cezalandırıldığı” eleştirilerine yol açıyor. Örneğin asgari ücret üzerinden 3.600 gün prim ödeyen bir SSK’lı ile 9.000 gün ve üzeri prim ödeyen bir Bağ-Kur’lu aynı taban maaşı alabiliyor. Bu durumun sistemde adalet tartışmalarını artırdığı belirtiliyor.
Gündeme gelen 5 aşamalı modelin ana başlıkları ise şöyle:
1- Sosyal Yardımlarda Tek Sistem
Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından ayrı ayrı yürütülen sosyal yardımların tek bir veri tabanında toplanması hedefleniyor. Böylece kimin hangi yardımı aldığı şeffaf biçimde görülebilecek.
2- Hane Geliri Esası
Sadece emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşulları dikkate alınacak. Aynı maaşı alan ancak farklı mal varlığı ve yaşam standartlarına sahip kişiler için destek kriterleri değişebilecek.
3- Kurumlar Arası Veri Entegrasyonu
SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların veri sistemlerinin entegre edilmesi planlanıyor. Böylece ihtiyaç sahipleri sistem üzerinden otomatik olarak tespit edilebilecek.
4- Nakit Destek Modeli
Ayni yardımların önemli ölçüde azaltılarak, kart üzerinden nakit desteğe dönüştürülmesi gündemde. Emeklilerin ihtiyaçlarını kendi tercihlerine göre karşılaması amaçlanıyor.
5- Yaşam Maliyeti Farkı
En düşük emekli maaşı ile şehir bazlı yaşam maliyeti arasındaki farkın dikkate alınacağı tamamlayıcı bir sistem üzerinde duruluyor. Böylece bölgesel farklılıkların telafi edilmesi hedefleniyor.
Yeni modelin ne zaman ve hangi kapsamda hayata geçirileceği henüz netlik kazanmazken, düzenlemenin emeklilik sisteminde uzun vadeli ve yapısal bir değişim anlamına gelebileceği değerlendiriliyor.
