Trafik %80 Düştü: Günde 100 Gemiden 20 Geminin Altına
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 100 ticari gemi ve ortalama 20 milyon varil petrol geçerken, mevcut tabloda sevkiyatlar ağır bir darbe aldı.
Savaşın başladığı tarih ile ağustos ayı ortasına kadar geçen 167 günlük süreçte boğazdan yalnızca 3.371 gemi geçti. Bu rakam, savaş öncesi beklenen standart trafiğin sadece %20'sine karşılık geliyor. Haziran ayında sağlanan geçici anlaşmalar trafiği kısa süreliğine artırsa da, onaylanmayan rotaları kullanan gemilere düzenlenen saldırılar ateşkes sürecini sonlandırdı.
Mayınlı Rotalar ve "Karanlık" Seyir Tehlikesi
İran, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından belirlenen geleneksel geçiş rotasını "tehlikeli bölge" ilan ederek boğazın orta bölümüne mayın döşedi. Gemiler kriz ortamında boğazı geçebilmek için farklı yollar deniyor:
Geleneksel / Mayınlı Rotalar: Yüksek risklere rağmen bazı gemiler bu güzergâhı kullanmaya devam ediyor.
Umman Güzergâhı: Umman, 1974 sınır anlaşması kapsamında kendi karasularındaki geçişlerin uluslararası hukuk güvencesinde olduğunu savunsa da İran bu rotayı kabul etmiyor ve hedefe alıyor.
Karanlık (Transponder Kapalı) Rotalar: Saldırı ve gözetimden kaçınmak isteyen gemiler takip sistemlerini kapatıyor. Ancak bu yöntem çarpışma riskini artırırken gemilerin deniz sigortasını tamamen geçersiz kılıyor.
Sigorta Maliyetlerinde %4.000’lik Sıçrama
Savaş riski, deniz taşımacılığındaki finansal dengeleri altüst etti. Savaş öncesinde gemi değerinin yaklaşık %0,25’i seviyesinde olan deniz sigortası primleri, fırlayarak %7,5 ile %10 aralığına yükseldi.
Maliyet Hesabı: Piyasa değeri yaklaşık 138 milyon dolar olan çok büyük bir ham petrol tankerinin (VLCC) tek bir geçiş için ödediği sigorta maliyeti 10,35 milyon ile 13,8 milyon dolar seviyesine ulaştı.
İran’dan "Geçiş Ücreti" ve ABD Yaptırımı İkilemi
İran, boğaz üzerindeki egemenlik iddiasını güçlendirmek için "Persian Gulf Strait Authority" adı altında yeni bir kurum kurdu ve geçiş yapacak gemilerin yalnızca kendi belirlediği rotaları kullanmasını şart koştu.
-
Varil Başına 1 Dolar: İran, petrol tankerlerinden geçiş izni için 2 milyon dolara kadar ödeme talep ediyor. Bu meblağ, taşınan petrolün varili başına yaklaşık 1 dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.
-
ABD Yaptırımı Riski: ABD yönetimi bu kuruma yaptırım uyguladığı için İran'a geçiş ücreti ödeyen denizcilik firmaları ve armatörler, gelecekte ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalma riski üstleniyor.
Dünya enerjisinin en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nda mayınlar, fırlayan navlun ve sigorta masrafları ile yaptırım tehditleri, küresel lojistik ağlarını kalıcı olarak değiştirmeye devam ediyor.
