Pakistan’ın başkenti İslamabad’da uzun süren diplomatik trafik sonucu imzalanan 14 maddelik mutabakat zaptı (MOU), daha altı ay sonraki müzakere takvimini bile görememiş görünüyor. Taraflar arasında “yapıcı diyalog” zemini oluşturma amacı taşıyan belge, ABD’nin anlaşma hükümlerini kendi lehine çarpıtmasıyla birlikte kâğıt üzerinde kaldı.
ABD’nin Hürmüz Boğazı Hamlesi: “Savaş Alanında Kazanamadığını Masada Deniyor”
Anlaşmaya göre ABD’nin, Hürmüz Boğazı’nın belirli kesimlerinde denetim kurmaması gerekiyordu. Ancak Washington yönetimi, MOU’nun “güvenlik iş birliği” başlığını geniş yorumlayarak stratejik geçiş noktasında fiilî kontrol sağladı. Tahran yönetimi bu adımı, “savaş alanında elde edilemeyen kazanımları zorla elde etme girişimi” olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan ilk değerlendirmelerde, ABD’nin bu yorumunun mutabakatın ruhuna ve lafzına açıkça aykırı olduğu vurgulandı. Uyarılara rağmen Washington’un geri adım atmaması, diplomatik süreci tümüyle tıkadı.
Altyapı Vuruşuyla Birlikte MOU’nun Sonu
Son olarak ABD’nin, anlaşmada yasaklanan altyapı hedeflerine yönelik saldırılar başlatması bardağı taşıran damla oldu. İran tarafı, bu eylemi “uluslararası ilkelerin ve imzalanmış metnin hiçe sayılması” olarak değerlendirirken, bölgesel dengeleri bozan bu hamleye karşı uluslararası toplumun suskun kalmaması gerektiğini belirtti.
İran’dan Sert Kopuş: “Tüm Taahhütler Askıda”
Tasnim haber ajansının aktardığına göre, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Seyyid Abbas Gharibabadi, ülkesinin mutabakat zaptından resmen ve kesin olarak çekildiğini duyurdu. Gharibabadi şu ifadeleri kullandı:
“ABD, tüm taahhütlerini ihlal etti ve anlaşmayı tek taraflı olarak askıya aldı. Biz de derhal geçerli olmak üzere hiçbir yükümlülüğümüzü yerine getirmeyeceğiz. Artık tamamen savunma kabiliyetimize odaklanıyoruz.
"Hiçbir koşul altında ABD ile müzakerelere başlamayacağız.”
Bu açıklama, Tahran’ın diplomatik çözüm kapısını tamamen kapattığının en net göstergesi olarak yorumlanıyor.
Uluslararası Kamuoyu Ne Bekleniyor?
Uzmanlara göre, ABD’nin bu adımları yalnızca İran’ı değil, aynı zamanda Pakistan gibi arabulucu ülkeleri ve Basra Körfezi’ndeki komşuları da zor durumda bırakıyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği’nden yapılan ön değerlendirmelerde endişe dile getirilirken, henüz resmî bir kınama metni yayımlanmış değil.
İran’ın, önümüzdeki dönemde bölgede yeni bir askerî gerilim dalgası yaşanabileceği ve Hürmüz Boğazı’ndaki denklemlerin yeniden şekilleneceği öngörülüyor.
