Al Jazeera’nın güvenilir kaynaklara dayandırdığı habere göre İran, ABD’ye yönelik yeni bir kriz çözüm paketini Pakistan üzerinden Washington yönetimine sundu. Üç aşamadan oluşan teklif, özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki askeri gerilimin düşürülmesinden nükleer takvimin yeniden düzenlenmesine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
1. Aşama: 30 günde tam ateşkes ve Hürmüz’de mayın temizliği
Teklifin ilk ayağında, Lübnan’ı da içine alan tüm bölgede ateşkesin kalıcı savaş sonu mekanizmasına dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu çerçevede İran, ABD, işgalci İsrail ve İran’ın bölgesel müttefikleri birbirlerine saldırmama taahhüdünde bulunacak.
İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kademeli olarak trafiğe açmayı ve daha önce döşediği deniz mayınlarını temizlemeyi kabul ediyor. ABD ise bu sürece lojistik yardım sağlıyor ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırıyor. Uyumu denetlemek üzere uluslararası bir gözlem mekanizması kurulacak.
Dikkat çeken bir diğer madde ise İran’ın tazminat talebini “daha incelikli ve yeni bir üslupla” revize etmesi oldu. Tahran ayrıca, çevresel deniz güvenliği için yabancı kuvvetlerin çekilmesini ve bölgedeki büyük askerî yığınağa son verilmesini talep ediyor.
2. Aşama: Uranyum zenginleştirmede 15 yıl duraklama
Nükleer başlıkta İran, uranyum zenginleştirmeyi 15 yıl boyunca dondurmayı öneriyor. Süre sonunda zenginleştirme %3,6 oranında devam edebilecek ancak stok yapılmayacak. Washington’ın “altyapıyı sökme ya da tesisleri imha etme” talebini ise Tahran açıkça reddediyor.
Mevcutta zenginleştirilmiş uranyum, başka ülkelere transfer edilecek ya da sivil kullanım seviyesinde seyreltilecek. Karşılığında ABD, net bir takvim eşliğinde yaptırımları aşamalı olarak kaldıracak ve dünya genelinde dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakacak.
3. Aşama: Bölgesel güvenlik şemsiyesi
Son aşamada İran, Arap ülkeleri ve bölge devletleriyle stratejik bir diyalog başlatarak ortak bir güvenlik çerçevesi oluşturmayı hedefliyor.
Bu mekanizma kapsamında İran ve müttefikleri, bölgedeki ABD güçlerine ve işgalci İsrail’e yönelik saldırılardan kaçınmayı taahhüt ederken; karşılığında İran’a yönelik her türlü askeri eylem de durdurulmuş olacak.
