Washington ve Riyad hattında küresel enerji ve güvenlik dengelerini sarsacak tarihi bir kriz yaşanıyor. New York Times (NYT) gazetesinin yayımladığı kapsamlı rapora göre, Suudi Arabistan yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü askeri ve siyasi stratejinin başarısız olduğunu düşünerek Washington’a olan güvenini tamamen kaybetti. İki müttefik arasındaki bu derin çatlak, askeri operasyon sahasına da yansıdı.
"Özgürlük Projesi" Kriz Doğurdu: Riyad'dan ABD Ordusuna Ret!
Krizin fitili, ABD ile İran arasında ilan edilen "ateşkes" kararından haftalar sonra Hürmüz Boğazı'nda sıkışan ticari gemileri kurtarmayı amaçlayan "Özgürlük Projesi" (Project Freedom) operasyonuyla ateşlendi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın olası direnişini kırmak adına geniş çaplı deniz ve hava saldırısı planlarken, Suudi Arabistan’ın beklenmedik kararıyla hazırlıksız yakalandı.
Suudi yetkililer, Amerikan savaş uçaklarının bu operasyon için krallığın hava sahasını kullanmasına izin verilmeyeceğini CENTCOM'a bildirdi. Bu hamle, Başkan Trump ile Veliaht Prens Muhammed bin Salman (MbS) arasında son derece gergin ve acil telefon trafiğine neden oldu. Trump'ın karara öfkelendiği belirtilirken, MbS’nin "Amerikan planı bölgede savaşı yeniden alevlendirir" diyerek geri adım atmadığı ve taviz vermediği aktarıldı.
MbS'nin Strateji Değişikliği: Baskıdan Ateşkes Çağrısına
Raporda dikkat çeken en önemli detaylardan biri de Suudi Arabistan'ın bölge politikasındaki U dönüşü oldu. MbS, daha önce Tahran’ı zayıflatması için Trump yönetimine açıkça baskı yapıyordu. Ancak nisan ayındaki 7 haftalık bombardıman sürecinde İran'ın askeri gücünü sert bir şekilde ortaya koyması, Suudi Arabistan'ın güvenlik önceliklerini değiştirmesine neden oldu. Bölgesel bir savaşın kendi ekonomisini vuracağını gören Veliaht Prens, hızlıca ateşkes safına geçti.
NYT, bu gelişmelerin ardından ABD ve Suudi yetkililerin bölgesel güvenlik mimarisi, özellikle de İsrail ve İran ile ilişkiler konusunda artık taban tabana zıt politikalara sahip olduğunu yazdı.
