ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden diplomatik temasların ardından üzerinde uzlaşı sağlanan mutabakat metni resmen yayımlandı. Bölgesel gerilimin azaltılması, ekonomik normalleşmenin sağlanması ve nükleer dosyanın çözüme kavuşturulmasını hedefleyen metin, Orta Doğu'nun geleceğini etkileyebilecek önemli maddeler içeriyor.
Mutabakata göre ABD, İran ve tarafların müttefikleri arasında Lübnan dahil tüm cephelerde derhal ve kalıcı ateşkes sağlanacak. Taraflar birbirlerinin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi, iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt ediyor.
Anlaşma kapsamında nihai metnin en geç 60 gün içerisinde hazırlanması öngörülüyor. Süreçte ihtiyaç duyulması halinde tarafların ortak kararıyla müzakereler uzatılabilecek.
Ekonomik alanda ise İran açısından dikkat çekici kazanımlar yer alıyor. ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını aşamalı olarak kaldıracağı ve bu sürecin 30 gün içinde tamamlanacağı belirtilirken, İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik yaptırım muafiyetlerinin de derhal yürürlüğe gireceği ifade edildi.
Mutabakat metni ayrıca İran'ın yıllardır erişemediği dondurulmuş varlıklarının belirlenen mekanizmalar çerçevesinde kullanıma açılmasını öngörüyor. Bunun yanında ABD ve bölgesel ortaklarının İran'ın ekonomik kalkınması ve yeniden yapılanması için 300 milyar doları aşan kapsamlı bir yatırım ve finansman planı oluşturacağı kaydedildi.
Bölgesel güvenlik başlığında ise İran'ın Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi trafiğinin güvenliğini sağlamayı taahhüt ettiği belirtiliyor. Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki statüsü ve deniz trafiğinin yönetimine ilişkin konuların ise İran ve Umman'ın öncülüğünde bölge ülkeleriyle yapılacak istişareler sonucunda şekilleneceği ifade edildi.
Nükleer program konusunda İran, nükleer silah geliştirmeyeceği yönündeki taahhüdünü teyid edeceği iddia edildi. Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın gözetiminde kurulacak ortak mekanizma tarafından ele alınacak.
Taraflar nihai anlaşmaya kadar mevcut pozisyonlarını koruma konusunda da uzlaştı. Bu süreçte İran nükleer faaliyetlerinde yeni adımlar atmayacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri güç sevk etmeyecek.
Anlaşmanın uygulanmasını izlemek üzere ortak bir denetim mekanizması kurulacak. Nihai anlaşmanın ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından bağlayıcı bir kararla onaylanması planlanıyor.
