Lübnan Dahil Tüm Cephelerde Ateşkes Kararı
Mutabakatın ilk maddesine göre İran İslam Cumhuriyeti, ABD ve mevcut çatışmadaki müttefikleri, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durdurmayı kabul etti.
Taraflar;
-Birbirlerine karşı savaş başlatmamayı
-Güç kullanmaktan kaçınmayı
-Tehditte bulunmamayı
-Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliğini garanti altına almayı taahhüt etti.
Karşılıklı Egemenliğe Saygı Vurgusu
Anlaşmanın ikinci maddesinde İran ve ABD, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi, iç işlerine müdahale etmemeyi kabul etti.
Nihai Anlaşma İçin 60 Günlük Müzakere Süreci
Taraflar, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek en fazla 60 günlük süre içinde nihai anlaşmaya ulaşmak için müzakereleri sürdürme kararı aldı.
Deniz Ablukası Kaldırılacak, ABD Bölgedeki Güçlerini Çekecek
Mutabakat metnine göre ABD;
İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak,
Abluka 30 gün içinde tamamen sona erecek,
Nihai anlaşmanın ardından bölgedeki askeri güçlerini 30 gün içinde çekmeyi taahhüt edecek.
Hürmüz Boğazı Açılıyor
İran, Fars Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak için gerekli adımları atacak.
Metne göre;
Ticari gemi trafiği derhal başlayacak,
Teknik ve askeri engeller kaldırılacak,
Mayın temizliği tamamlanacak,
Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi konusunda Umman ve körfez ülkeleriyle istişare yapılacak.
İran İçin 300 Milyar Dolarlık Ekonomik Program
ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın ekonomik yeniden yapılanması ve kalkınması için en az 300 milyar dolarlık kesin bir program hazırlamayı kabul etti.
Programın ayrıntıları ve uygulanma mekanizmasının 60 gün içinde netleştirilmesi öngörülüyor.
İran'a Yönelik Tüm Yaptırımların Kaldırılması Hedefleniyor
Mutabakat kapsamında;
• BM Güvenlik Konseyi kararları,
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları,
• ABD'nin uyguladığı birincil ve ikincil yaptırımlar,
nihai anlaşmada belirlenecek takvime göre kaldırılacak.
İran Nükleer Silah Üretmeyeceğini Yeniden Teyit Etti
Anlaşmanın sekizinci maddesine göre İran;
• Nükleer silah üretmeyeceğini,
• Nükleer silah edinmeyeceğini,
yeniden teyit etti.
Taraflar, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde yerinde seyreltme yöntemiyle kontrol altına alınması konusunda uzlaştı.
Bloke Edilmiş İran Varlıkları Serbest Bırakılacak
ABD, mutabakatın yürürlüğe girmesiyle birlikte İran'a ait kısıtlı veya bloke edilmiş tüm fonların kullanımına izin vereceğini açıkladı.
Fonların serbest bırakılmasına ilişkin prosedür ise müzakereler sırasında belirlenecek.
Yaptırım Sürecine Kadar Petrol ve Bankacılık İşlemlerine Özel Düzenleme
ABD ayrıca;
• İran ham petrolü,
• Petrokimya ürünleri,
• Bankacılık işlemleri,
• Sigorta ve taşımacılık hizmetleri için
Hazine Bakanlığı onaylı özel tahvil mekanizması oluşturmayı taahhüt etti.
Uygulama Mekanizması Kurulacak
Taraflar, Mutabakat Zaptı'nın uygulanmasını ve nihai anlaşmaya uyumu denetlemek amacıyla ortak bir uygulama mekanizması kuracak.
İŞTE MUTABAKATIN 14 MADDESİ
1. Ateşkes ve askeri operasyonların sona erdirilmesi
ABD ve İran, müttefikleriyle birlikte tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı biçimde sona erdiğini ilan ediyor.
2. Güç kullanmama ve egemenliğe saygı
Taraflar birbirlerine karşı savaş ya da askeri operasyon başlatmamayı, güç kullanma tehdidinden kaçınmayı ve karşılıklı egemenlik ile toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt ediyor.
3. Nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süreci
ABD ve İran, en fazla 60 gün içinde kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak için müzakereleri sürdürmeyi kabul ediyor.
4. ABD’nin deniz ablukasını kaldırması
Washington, İran’a yönelik deniz ablukasını ve deniz trafiğini engelleyen uygulamaları kaldırmaya başlayacak. Sürecin en geç 30 gün içinde tamamlanması hedefleniyor.
5. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
İran, ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak. Ticari gemiler 60 gün boyunca ücret ödemeden geçiş yapabilecek.
6. İran’ın yeniden inşası için ekonomik destek
ABD ve bölgesel ortakları, İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlayacak.
7.Yaptırımların kaldırılması için takvim oluşturulması
Taraflar, İran’a yönelik BM, UAEA ve ABD kaynaklı yaptırımların kaldırılmasına ilişkin bir yol haritası üzerinde çalışacak.
8. İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü
İran, nükleer silah edinmeyeceğini ve geliştirmeyeceğini yeniden teyit ediyor.
9.Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği
Taraflar, İran’ın zenginleştirilmiş nükleer materyal stoklarının akıbetini karşılıklı uzlaşıyla belirleyecek.
10. Nihai anlaşmaya kadar mevcut durumun korunması
İran nükleer faaliyetlerinde mevcut statükoyu koruyacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri güç göndermeyecek.
11. İran petrol ihracatına muafiyet sağlanması
ABD, İran petrolü ve petrol ürünlerinin ihracatı için gerekli muafiyetleri yayımlayacak.
12.Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması
İran’ın dondurulmuş ya da erişimi kısıtlanmış fonlarının yeniden kullanılabilir hale getirilmesi sağlanacak.
13. İzleme ve denetim mekanizması kurulması
Mutabakatın uygulanmasını ve ileride yapılacak nihai anlaşmaya uyumu takip edecek ortak bir izleme mekanizması oluşturulacak.
14. Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından desteklenmesi
Taraflar, ortaya çıkacak nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından bağlayıcı bir kararla onaylanmasını hedefliyor.
