Emlak Vergisinde Üç Kat Artış: Tapu Sahipleri Zor Günlerde
2024 yılı başıyla birlikte Türkiye genelinde emlak vergileri rekor düzeyde arttı. Arsa ve bina rayiç bedellerinde yapılan güncelleme, vergi tutarlarını neredeyse üç katına çıkardı. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde artış oranı özellikle hissedilir oldu. Vatandaşlar, Ocak ayı itibarıyla yeni değerlerle karşılaştı. Belediyelerin internet sitelerindeki hesaplayıcılar yoğun ilgi gördü. Kimi vatandaş fatura görüntüsüne inanamadı. Kimi ise sosyal medyadan tepkisini dile getirdi. Tartışmalar, uzmanlardan gelen açıklamalarla büyüdü. Konut, arsa veya dükkan fark etmeksizin tüm gayrimenkul sahipleri zamlı oranla muhatap oldu.
İstanbul'da Vergi Yükü Üç Katına Çıktı
İstanbul'da 2023'te 3.300 TL vergi ödeyen bir konut sahibi, 2024'te 9.900 TL ödemek zorunda kaldı. Oran, yüzde 200'ü aşkın artışa işaret ediyor. Üst sınır uygulaması, artışı "en fazla üç kat" ile sınırladı. Ancak bu sınır bile bütçeleri sarstı. Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, "Rayiç değerlerdeki sıçrama doğrudan vergiye yansıdı" dedi. Öte yandan, değerleme oranları her ilçede farklılık gösterdi. Boğaz kıyısındaki semtlerde artış daha da belirginleşti. Vatandaş, "Evim değişmedi, vergi neden üç katına çıktı?" sorusunu yöneltti. Yeni dönemde, belediyelerin gelir kalemi ciddi ölçüde kabardı.
Arsada 99 Bin Liralık Fatura
Küçükçekmece'de imarsız iki arsası olan bir yurttaş, geçen yıl 33.058 TL vergi verdi. Bu yıl aynı arsalar için 99.237 TL tahakkuk etti. Fark, tam 66.179 TL oldu. Vatandaş, "Yatırım yapmak suç mu?" diye sordu. Benzer tablo Üsküdar'da da yaşandı. 2023'te 3.352 TL vergi ödeyen daire sahibi, 2024'te 9.539 TL ödemek durumunda kaldı. Üç katına çıkan oran, kira getirisi düşük semtlerde daha da zorlayıcı oldu. Arsa sahipleri, konut sahiplerine kıyasla daha yüksek artışla karşılaştı. Çünkü arsalarda vergi oranı ve değerleme çarpanı farklı hesaplanıyor. Uzmanlar, "Boş arsaya yatırım yapanlar bu yıl çok yıprandı" görüşünde.
Tapu İşlemleri Yavaşladı
Yüksek rayiç değerleri, tapu harçlarını da tırmandırdı. Alıcı ve satıcı, harç masrafını karşılayamayınca işlem askıya alındı. Emlak danışmanları, "Piyasada durgunluk başladı" bilgisini paylaştı. Ayrıca, değer artış kazancı vergisi de yukarı çekildi. Kısacası, satış maliyeti artık çift haneli yüzdelerle hesaplanıyor. Bu durum, el değiştirme hızını yavaşlattı. Gayrimenkul sektörü, bir an önce düzenleme bekliyor. Hükümet kanadında "değer barışı" formülleri konuşuluyor. Umutlar, bir defaya mahsus af veya indirim paketine kilitlendi. Vatandaş, "Tapuyu devretmek lüks oldu" yorumunu yaptı.
2024 Ödemeleri Mayıs'ta Başlıyor
Emlak vergisi, yılda iki taksit hâlinde ödeniyor. İlk taksit mayıs sonuna kadar, ikinci taksit kasım sonuna kadar tamamlanıyor. 2024 yılı için ilk ödeme dönemi 31 Mayıs'ta sona erecek. Peşin ödemek isteyenlere yüzde 10 indirim uygulanıyor. Ancak bu yılki yüksek rakamlar, peşin ödeme oranını düşürdü. Belediyeler, online tahsilat sistemlerini güçlendirdi. Vatandaş, banka veya kredi kartıyla borcunu yapılandırabiliyor. Gecikme faizi, aylık yüzde 3,5'ten hesaplanıyor. Ödeme kolaylığına rağmen, çoğu kişi "Taksit dahi zorlar" diyor.
Kimler Vergiden Muaf?
200 metrekareyi geçmeyen tek konutu bulunan emekliler, emlak vergisinden muaf. Şehit yakınları, gazi ve dul-yetim aylığı alanlar da istisna kapsamında. Engelli raporu bulunanlar, konutlarını yüzde 50 indirimli ödüyor. Muafiyet için konutun tapuda "mesken" gösterilmesi şart. Ayrıca, emeklinin herhangi bir başka gayrimenkulünün olmaması gerekir. Başvurular, belediye veznesinden veya e-Devlet üzerinden yapılıyor. Belgeler eksiksiz sunulduğunda işlem birkaç günde sonuçlanıyor. Ancak bu yılki yüksek artışlar, muaf olmayan vatandaşın bütçesini sarstı. Uzmanlar, "Muafiyet kapsamı genişletilmeli" önerisinde bulunuyor.
Gelecek Yıla Dair Beklentiler
2025 ve sonrasında rayiç değerlerin yeniden değerlendirileceği bildiriliyor. Uzmanlar, "Artış oranı düşebilir, tamamen sıfırlanmaz" uyarısında bulunuyor. Vatandaş, tapu alım-satımında rayiç bedelin daha makul olmasını talep ediyor. Sektör temsilcileri, "Değerleme çarpanları gözden geçirilmeli" görüşünde. Aksi hâlde, yatırımcı yeni arsa almaktan vazgeçebilir. Kira getirisi düşük bölgelerde vergi, kira gelirini geçebilir. Bu durum, konut stoğunun daralmasına neden olur. Kısacası, hem vatandaş hem devlet yeni formül arayışında. Çözüm, hem vergi gelirini korumak hem de yatırımcıyı caydırmamak üzerine kurgulanacak.
