ABD Başkanı Donald Trump, İran ile birlikte Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret alınmasını desteklemesi halinde Umman’ı “havaya uçurmakla” tehdit etti. Trump’ın açıklamaları, Washington ile Maskat arasında yüzyıllara dayanan diplomatik ilişkilere rağmen büyük tepki çekti.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın “herkes için açık olması gerektiğini” savunarak, “Umman herkes gibi davranacak, aksi halde onları havaya uçurmamız gerekir” ifadelerini kullandı.
İran’ın, savaşın sona ermesine yönelik olası anlaşmanın bir parçası olarak Hürmüz Boğazı’nda geçiş ücreti uygulama hakkını gündeme taşıdığı belirtilirken, Umman’ın da İran ile birlikte boğazda karasularına sahip iki ülkeden biri olması dikkat çekiyor.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre ülkeler karasularında geçişleri engelleyemiyor ve doğrudan ücret talep edemiyor. Ancak hukuk uzmanları, İran’ın “kılavuzluk” veya “hizmet bedeli” adı altında yeni bir uygulamaya yönelebileceğini ifade ediyor.
Öte yandan İran’ın Fransa Büyükelçisi Mohammad Amin-Nejad, İran ve Umman’ın savaşı sona erdirecek bir plan üzerinde çalıştığını açıkladı.
Uzun yıllardır bölgede arabulucu rolü üstlenen Umman’ın, İsrail’in Haziran 2025’te İran’a yönelik saldırısından önce ABD ile İran arasındaki ana diplomatik kanal olduğu biliniyor. Saldırının, Umman’da yapılması planlanan kritik müzakereler öncesinde gerçekleşmesi dikkat çekmişti.
Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Albusaidi de daha önce yaptığı açıklamalarda ABD’nin İsrail ile birlikte savaşı sürdürerek bölgedeki konumunu riske attığını söylemiş, “Amerika kendi dış politikasının kontrolünü kaybetti” ifadelerini kullanmıştı.
ABD’li yetkililer ise Trump yönetiminin, Umman’ın savaş karşıtı ve arabulucu tavrından rahatsız olduğunu belirtiyor.
Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise Trump ailesinin şirketi The Trump Organization’ın Umman’da yürütülen lüks otel ve golf sahası projesinde franchise anlaşmasına sahip olması oldu.
ABD’nin Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’daki gibi Umman’da kalıcı askerî üsleri bulunmazken, ABD Donanması’nın Dukm Limanı’na düzenli erişim sağlayan anlaşması olduğu biliniyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı üzerinden yükselen gerilimin yalnızca bölgesel değil, küresel enerji ve ticaret dengeleri açısından da yeni krizlerin habercisi olabileceğini değerlendiriyor.
